“On bir aydır gideli biz de çekerdik hicran
Merhaba etti yine bizimle Şehr-i Ramazan”
Bahtî
Ayrı coğrafyalarda yaşayan Müslümanlar, aynı zaman diliminde oruç tutmaktadır.
Diğer aylara göre daha kutsal sayılan bu ayda, dinî duyarlık artar ve sosyal dayanışma geniş
halk kitlelerine yayılırdı. Rahmet ve bereket ayı olarak görülür iftarlarda habersiz misafir
beklenirdi.
Ramazan ayı sadece ibadet ayı olarak görülmemiş ortaoyunu, karagöz, meddah oyunları
ve çeşitli eğlencelerle sosyal dayanışmayı, yeni bilgiler edinmeyi sağlayıcı işlevini de
üstlenmiştir.
Bu ayda nesiller toplumun kültürel değerlerini idrak etme fırsatı bulurdu. Ramazan
etkinliklerinin ön önemli özelliği eğlendirirken değerlerimizi öğretmesidir.
Son yıllarda belediyeler kültürel unsurlar ağırlıklı, toplumun hayatından izler taşıyan
etkinliklere yer vermektedir. Bu etkinlikler, bölgeler ve kimi zaman şehirlere göre değişiklik
göstermektedir.
Gerçekleştirilen etkinliklerle dinî heyecanlar artar, günler dinî iklime dönüşürdü. Bireyler,
iç dünyalarını değerlendirme, vicdanlarının sesini dinleme imkânı bulurlardı. Yardımlaşmalar
artar, yoksullar gözetilirdi.
Böylece sosyal dayanışmanın, birlikte yaşamanın yolu açılırdı.
İnsan, iç dünyasının değerleri ile sosyal ilişkiyi sağlayan değerler arasında ahenkli bir
dengeyi bulmanın huzurunu hissederdi.
Günahlardan uzaklaşıp sevap kazanmak, cömert ve görgülü olmak eğilimleri artardı.
Ramazan ayında sanatçılar, daha verimli olur ve ayın bir kültürel şölene dönmesine vesile
olurlardı.
Genellikle bu ayda yazılan ramazan namelerin edebiyatımızda önemli bir yeri vardır.
İnsanın kendisiyle toplumun değerleriyle yüzleştiği bu aya onun için on iki ayın sultanı
ünvanlı verilmiştir.
Toplum, ramazan ayına gelenekleriyle, yaşam tarzıyla kendine has bir estetik katmıştır.
Ramazan geceleri süsleyen mahyalar, iftar topu, iftariyelikler ramazan ayını masallaştırırdı.
Camilerde mukabele okutulması camiye gidenlerin sayısını artırırdı. Teravih namazları hâlâ
ilâhi duygularla kılınmaktadır.
Ramazana hazırlık için çarşıda pazarda hareketlik daha Ramazan gelemeden başlardı.
İş yerleri ışıklandırılır, seyyar satıcılar ürünleri bayram havasında satarlardı. Yetmişli
yılların başında Balıkesir’de eski halin girişinde seyyar muhallebiciler, tatlıcılar olurdu.
Sargın kardeşlerin yaptıkları ekmek kadayıfı ve güllaç tatlısını mahalle bakkallarında bulmak
mümkündü.
Çarşının muhtelif yerlerinde çeşitli renkte tatlı macunlar iftariyelik olarak tahta çubuklara
sardırılarak satılırdı.
Birbirinden farklı zeytinler hazırlanır; reçeller, kuskuslar, erişteler, tarhanalar, turşular
yapılırdı ve Ramazan gelmeden gerekli ihtiyaçlar karşılanırdı. Bu hazırlıklar bir heyecanla
sevgiyle yapılırdı.
Davul sesleriyle sahura kalkılır ve söylenen maniler dikkatle dinlenirdi.
Cumhuriyetin ilk yıllarında Çay, Ege ve Kasaplar mahallerinde kurulan bayram yerlerinde
gerçekleştirilen etkinlikler günümüzde Atatürk Parkında yapılmaktadır.