GLUTENSİZ DİYET: NEDEN BU KADAR POPÜLER?

Prof. Dr. Nilay Şahin

Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon

Anabilim Dalı

www.profdrnilaysahin.com

prof.dr.nilaysahin-instagram

Kiminle konuşsam glütensiz diyet çok iyiymiş diyor; hangi hastam gelse “hocam glütensiz diyet önerir misin” diyor. Peki nedir bu diyet ve gerçekten ne kadar faydalıdır? İşte bu hafta size bu sorunun cevabını vermeye çalışacağım. Glutensiz diyet çok uzun zamandır çölyak hastalığı denen ve glütene karşı bağırsaklarında aşırı hassasiyet bulunan kişilerin yapması gereken bir diyetti. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar bu diyet tipinin

aslında gluten allerjisi olmayan kişilerde de faydalı olduğunu göstermiştir. Gluten nedir diye sorarsanız gluten buğday, arpa, çavdar ve yulaf gibi ürünlerin içinde yer alan bir maddedir. Buğday (ve dolayısıyla gluten); ekmek ve ekmek ürünleri, kek, bisküvi ve çikolata, çörekler, pizzalar ve işlenmiş gıdaların büyük bir çoğunluğu da dahil olmak üzere günlük yediğimiz gıdalarda mevcuttur. Ayrıca paketlenmiş gıdalar ve çorbaların çoğunda da gluten bulunmaktadır.

Gluten sadece yiyeceklerde değil krem, makyaj malzemeleri gibi kozmetik ürünlerde de yer alır. Dolayısıyla glutensiz bir hayat zor gibi görünüyor…

İşte böyle bir beslenme alışkanlığının tüm bireylerde daha sağlıklı olduğunu öne süren diyetisyenler yanında zararlı olduğunu belirten diyetisyenler de bulunmaktadır. Peki hangisi doğru? Glutensiz diyetin tercih edildiği durumları şöyle kısaca bir özetleyelim:

- Glutene yani una karşı allerjisi olanlar glutensiz diyet yapmalıdır.

- Unlu ürünlerin (en önemli nedeni unudaki glutendir) neden olduğu aşırı iştah hali bulunan kişiler glutensiz diyet tercih etmelidir.

- Buğday bağımlılığı olması; nedir bu derseniz? Buğday içeren yani unla yapılmış yiyeceklerin tüketilmesi sonrası beyindeki bazı maddelerin salınımı ve bunun sonucu olarak kişide hafif öforik bir halin gelişmesidir. Bu durumda glutensiz diyet denenebilir.

- Buğday vücutta hızla şekere dönüştürülen bir madde içermektedir. Bu da buğday tüketimi yani içinde unlu

mamüllerin bulunduğu gıdaların yenmesi sonrası kan şekeri ve insülinin hızlı bir şekilde yükselmesine neden olur. Bu yükselmenin tercih edilmediği diyabet-şeker hastalığı, obezit-aşırı kilo gibi durumlarda glutensiz diyet tercih edilebilir.

- Buğdayda bulunan bir protein sindirim bozukluklarına ve hazımsızlığa neden olabilir. Yani unlu gıdaları tükettikten sonra hazımsızlık ve karın ağrısı görülebilir. Bu durumda diyetten glütenin çıkarılması sindirimi rahatlatacaktır.

- Bazı kişilerde buğday bağırsaklarda iltahaba neden olarak kişilerin kalp hastalığı, kanser ve otoimmun hastalıklara kolay yakalanmasına yol açabilir. Bu durumda buğdayın diyetten

çıkarılması faydalı olacaktır.

Glutensiz diyetin faydaları:

- Daha rahat bir sindirim

- Fazla sıvı ve kilo kaybına yardım

- Artan enerji

- Daha iyi bir barsak fonksiyonu

- Daha iyi akıl-mental ve ruh hali

Peki her glutensiz diyet yapanda bu güzel etkiler görülür mü? Bu sorunun cevabı halen belirsizliğini korumaktadır. Ancak yukarıda saydığım problemler sizde varsa en kısa sürede bir hekim ile

görüşmeli ve gerekli değerlendirmeler yapıldıktan sonra yine hekiminizin önerisiyle diyetisinize başlamalısınız. Unutmayın ki kendi kendinize hiçbir zaman diyet yapmamalısınız. Hangi türden olursa olsun her tür diyette mutlaka bir hekim önerisi ve onayı almalısınız. Sağlıklı yemeklerin hayatınızda olduğu, virüsüz günler dilerim…